‘Fout’ erfgoed in Gelderland

De Muur van Mussert in Lunteren, het SS-opleidingskamp in Ellecom en de bunker van Seyss-Inquart in Apeldoorn. Onze provincie is rijk aan beladen of ‘schuldig’ erfgoed. Joost Rosendaal, voorzitter van de Stichting Versterking Herinnering WO2 Gelderland, vertelt er meer over. 

Schuldig erfgoed

‘Gebouwen en plaatsen die ons blijvend herinneren aan de oorlog. Gebouwen waar de bezetter zetelde of plaatsen waar verzetsstrijders martelingen ondergingen of de dood vonden. De provincie Gelderland heeft er veel van. Uit angst voor een geallieerde invasie via zee verplaatsten de Duitsers in de zomer van 1943 hun machtscentrum naar het oosten van Nederland. Veel nazi-instanties kwamen toen naar Gelderland.’

Herinnering levend houden

In de Stichting Versterking Herinnering WO2 Gelderland werken de Radboud Universiteit, Erfgoed Gelderland en namens de Liberation Route Europe het Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen (RBT-KAN) samen. Een van hun projecten is om al het ‘schuldig’ erfgoed in kaart te brengen. Joost Rosendaal: ‘We weten dat er veel van dit soort plekken zijn, maar we hebben geen goed overzicht. Daarom laten we dit het komende halfjaar uitzoeken. Pas met deze kennis kunnen we hierop een beleid ontwikkelen. Eén ding is in ieder geval duidelijk: de verzamelde informatie zetten we in om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.’

Deel van groter programma

Dit project maakt deel uit van een groter programma. Rosendaal: ‘We voeren meerdere projecten uit. Rode draad is een drieledig doel: het bevorderen van de samenwerking tussen verschillende Gelderse erfgoedinstanties en gemeenten die zich met de Tweede Wereldoorlog bezighouden. Zichtbaar maken van de samenhang tussen de verschillende locaties en initiatieven. En het verdiepen en verbeteren van de kennis over de Oorlog. We leggen niet alleen een verbinding tussen parels als het Airbornemuseum in Oosterbeek en het Bevrijdingsmuseum in Groesbeek, maar ook met de bunker van de nazi-commissaris Seyss-Inquart in Apeldoorn, het ereveld in Loenen en de joods-psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch.’

Oorlogsdagboeken

Een ander project van de stichting is het onderzoek naar oorlogsdagboeken. ‘Veel mensen denken dat hun dagboek uit oorlogstijd geen historische betekenis heeft’ zegt Rosendaal. ‘Maar niets is minder waar. Deze vertellen ons juist heel veel over hoe mensen de oorlog beleefden. Hoe zag het leven er tijdens de bezetting uit? Hoe gingen mensen om met de soms barre omstandigheden? En meer diepgaand: hoe dachten de dagboekschrijvers over de oorlog? Deze dagboeken liggen verspreid over archieven en musea, maar vaak ook nog in vergeten hoekjes op zolders. We hopen ook deze tevoorschijn te halen’.

Het Gelders Verhaal

De Stichting Versterking Herinnering WO2 Gelderland vertelt het samenhangende verhaal over de oorlog. Wij vinden het als provincie belangrijk dat dit verhaal voortleeft. Herdenken en vieren van vrijheid is immers actueler dan ooit. Vrijheid is een waarde om voor te strijden en die soms, zoals in de Tweede Wereldoorlog, bevochten moet worden.  De stichting is het resultaat van een Gelderland-breed initiatief om samen het verhaal te vertellen. Hiervoor gaven wij met 2 conferenties over herinneringstoerisme het startsein. Het enthousiasme onder de deelnemende musea, gemeenten, stichtingen en ondernemers om hiervoor de handen ineen te slaan bleek enorm: iedere partij draagt zijn of haar steentje bij aan het gezamenlijke verhaal.